Everything in its proper place


Alles op zijn plaats!

It was over a hundred years ago.

By the great lake behind the wood there stood an old mansion. Round about it circled a deep ditch, with bulrushes, reeds, and grasses growing in it. Close by the bridge, near the entrance gate, an old willow tree bent over the reeds.

From the narrow lane came the sound of horns and the trampling of horses, and therefore the little girl who tended the geese hastened to drive her charges away from the bridge before the hunting party came galloping up. They approached with such speed that she was obliged to climb up onto one of the high cornerstones of the bridge, to avoid being run down. She was still little more than a child, pretty and slender, with a gentle expression in her face and lovely bright eyes. But the baron took no note of this; as he galloped past her, he reversed the whip in his hand, and in rough play gave her such a blow in the chest with the butt end that she fell backward into the ditch.

"Everything in its proper place!" he cried. "Into the mud with you!" And he laughed loudly, for this was intended to be funny, and the rest of the company joined in his mirth. They shouted and clamored, while the hunting dogs barked even more loudly than before. It was indeed: "Rich birds come rushing."

But goodness knows how rich he was. The poor goose girl, in falling, managed to seize one of the drooping branches of the willow tree and hang from it over the muddy water. As soon as the company and the dogs had disappeared through the castle gate, she tried to climb up again, but the branch broke off at the top, and she would have fallen into the reeds if, at that moment, a strong hand had not caught her from above. It was a peddler who from a little distance away had seen what had happened and had hurried up to give aid.

"Everything in its proper place," he said, mocking the baron, and pulled her up to the dry ground. He put the tree branch back to the place from which it had broken, but "everything in its place" cannot always be managed, and so he thrust it into the soft ground. "Grow if you can, until you can furnish a good flute for them up yonder," he said. It would have given him great pleasure to see the baron and his companions well thrashed.

And then the peddler made his way to the mansion, but did not go into the main hall; he was much too humble for that! He went instead to the servants' quarters, and the men and maids looked over his stock of goods and bargained with him. From above, where the guests were at table, was heard a sound of roaring and screaming that was intended for song; that was the best they could do! There was loud laughter, mingled with the barking and yapping of dogs, for there was riotous feasting up there. Wine and strong old ale foamed in jugs and glasses, and the dogs ate with their masters, and some of them, after having their snouts wiped with their ears, were kissed by them.

The peddler was told to come upstairs with his wares, but it was only to make fun of him. The wine had mounted into their heads and the sense had flown out. They insisted that the peddler drink with them, but, so that he would have to drink quickly, they poured his beer into a stocking. This was considered a great joke and caused more gales of laughter. And then entire farms, complete with oxen and peasants, were staked on a single card, and lost and won.

"Everything in its proper place," said the peddler thankfully when he had finally escaped from what he called "the Sodom and Gomorrah up there." - "The open road is my proper place," he said. "I didn't feel at all happy up there."

And the little goose girl nodded kindly to him as he walked by the pasture gate.

Days passed and weeks passed; and the willow branch that the peddler had thrust into the ground beside the water ditch remained fresh and green and even put forth new shoots. The little goose girl saw that it must have taken root, and she was very happy about it; this was her tree, she thought.

Yes, the tree flourished, but everything else at the mansion went to seed, what with feasting and gambling. For these two are like wheels, upon which no man can stand securely.

Scarcely six years had passed before the baron left the mansion, a beggar, with bag and stick in hand; and the mansion itself was bought by a rich merchant. And the purchaser was the very peddler who had once been mocked at in the great hall and forced to drink beer from a stocking! Honesty and industry are good winds to speed a vessel, and now the peddler was the master of the mansion. But from that moment card-playing was not permitted there any more.

"That is bad reading," he said. "When the Devil saw a Bible for the first time, he wanted something to counteract it, and so he invented card playing."

The new owner took himself a wife, and who do you suppose she was but the pretty little goose girl, who had always been so faithful and good! In her new clothes she looked as beautiful and fine as if she had been of high birth. How did all this happen? Well, that is too long a story to tell you in these busy times, but it really did happen, and the most important part of the story is still to come.

It was pleasant and cheerful to live in the old mansion. The mother managed the household affairs, and the father superintended the estate, and blessings seemed to rain down on the home. For where there is rectitude prosperity is sure to follow. The old house was cleaned and repainted; ditches were cleared, and new fruit trees were planted. The floors were as polished as a draughtboard, and everything wore a bright cheerful look.

In the large hall the lady sat in the winter evenings, with all her maids spinning woolen and linen yarn, and every Sunday evening there was a reading from the Bible by the Councilor of Justice himself. In his old age the peddler had achieved this title. There were children, and as they grew up they received the best possible education, although all were not equally gifted - just as it is in all families.

But the willow branch outside had grown to be a big splendid tree, which stood free and undisturbed. "That is our family tree," the old people said. And they explained to all the children, even those who were not very bright, that the tree was to be honored and respected.

So a hundred years rolled by.

Now it was our own time. The lake had grown into a marsh, and the old mansion had almost disappeared. A long narrow pool of water near the remains of a stone wall was all that was left of the deep ditch; yet here still stood a magnificent old willow tree with drooping branches. It was the family tree, and it showed how beautiful a tree may be if left to itself. To be sure, the main trunk was split from root to crown, and storms had given it a little twist, but it still stood firmly. From every cleft and crack into which the winds had carried soil, grasses and flowers had sprung forth, especially near the top, where the great branches separated. There a sort of a small hanging garden had been formed of wild raspberries and chickweed, and even a little serviceberry tree had taken root and stood slender and graceful in the midst of the old tree, which reflected itself in the dark water when the wind had driven all the duckweed into a corner of the pool. A narrow path, which led across the fields, passed close by the old tree.

High on the hill near the forest, with a splendid view in every direction, stood the new mansion, large and magnificent, the glass of its windows so clear and transparent that there seemed to be no panes there at all. The stately flight of steps that led up to the entrance looked like a bower covered with roses and broad-leaved plants. The lawn was as freshly and vividly green as if each separate blade of grass were washed mornings and evenings. In the great hall hung valuable pictures; there were silken chairs and sofas so airy and graceful that they seemed almost ready to walk on their own legs; there were tables with polished marble tops, and books bound in rich morocco and gold. Yes, they were really wealthy people who lived here; they were people of position; here lived the baron and his family.

Everything here fitted with everything else. The motto of the house was still "Everything in its proper place." So all the pictures that at one time had hung with honor and glory in the former mansion were now relegated to the passage that led to the servants' hall, for they were considered nothing but old junk; especially two old portraits, one of a man in a pink coat and a wig, the other of a lady with powdered, high-dressed hair and a rose held in her hand, and each surrounded by a large wreath of willow branches. These two old pictures were marred by many holes, for the baron's children were fond of using the two old people as targets for their cross bows. They were the portraits of the Councilor of Justice and his lady, from whom the whole family descended.

"But they didn't really belong to our family," said one of the young barons. "He was a peddler, and she was a goose girl! They weren't like Papa and Mamma!"

The pictures were judged to be worthless junk, and as the motto was "Everything in its proper place," Great-grandmother and Great-grandfather were hung in the passage that led to the servants' hall.

Now, the son of the village pastor was the tutor at the mansion. One day he was out walking with his pupils, the young barons and their older sister, who had just been confirmed. They followed the path toward the old willow, and as they strolled along, the young girl gathered some field flowers and bound them together - "Everything in its proper place" - and the flowers became a beautiful bouquet. At the same time she heard every word that was spoken, for she liked to listen to the clergyman's son talk of the power of nature and the great men and women of history. She had a good, sweet temper, with true nobility of soul and mind, and a heart that appreciated all that God had created.

They stopped at the old willow tree, where the youngster boy insisted on having a flute made for him, as had been cut for him from other willow branches before; and the pastor's son therefore broke off a branch.

"Oh, don't," cried the young baroness, but it was already too late. "That is our famous old tree," she explained, "and I love it dearly. They laugh at me at home for it, but I don't care. There's an old tale attached to this tree."

Then she told them all the story about the tree, about the old mansion, and the peddler and the goose girl who had met for the first time on this very spot and had afterward founded the noble family to which these young people belonged.

"They didn't want to be knighted, the grand old people!" she said. "They kept their motto, 'Everything in its proper place,' and so they thought it would be out of place for them to buy a title. It was their son - my grandfather - who was made a baron. They say he was very learned, a great favorite with princes and princesses, and was present at all their festivals. The others at home love him the best, but I don't know - there seems to be something about that first pair that draws my heart to them. How comfortable and patriarchal it must have been in the old mansion then, with the mistress sitting at her spinning wheel among all her maids, and the old master reading aloud from the Bible!"

"They must have been wonderful people, sensible people," said the pastor's son.

Then the conversation turned naturally toward noblemen and commoners. The young man hardly seemed to belong to the lower classes, so well did he understand and speak of the purpose and meaning of nobility.

"It is good fortune," he said, "to belong to a family that has distinguished itself. In your own blood there is then, so to speak, a spur that urges you on to make progress in everything that is good. It's gratifying to bear the name of a family that is a card of admission to the highest circles. Nobility means something great and noble; it is a gold coin that has been stamped to show its worth. It is a modern belief, and many poets, of course, agree with it, that all of nobility must be bad and stupid, and that the lower you go among poor people, the more wisdom and virtue do you find. But that isn't my opinion, for I think it's entirely foolish, entirely false. There are many beautiful and kindly traits found in the upper classes. I could give you many examples; here's one my mother told me once.

"She was visiting a noble family in town, where I think my grandmother had nursed the lady of the house. The old nobleman and my mother were together in his apartments when he noticed an old woman come limping into the courtyard on crutches. She used to come there every Sunday, to receive a little gift.

" 'Ah! There is the poor old lady!' said the nobleman. 'Walking is so hard for her!' And before my mother understood what he meant, the seventy-year-old excellency was out of the room and down the stairs, carrying his gift to the old woman, to spare her the difficult walk.

"Now that was only a little thing, but like the widow's mite it has a sound that echoes to the depths of the human heart. Those are the things that poets ought to sing about, especially in these times, for it does good; it soothes and reconciles mankind. But when a person, just because he is of noble birth and has a pedigree, stands on his hind legs and neighs in the street like an Arabian horse, and, when a commoner has been in the rooms, sneers, 'Something out of the street has been in here!' - that is nobility in decay and just a mask - a mask such as Thespis created. People are glad to see one like that satirized."

That was the way the pastor's son spoke. It was a rather long speech, but while talking he had finished carving the flute.

That night there was a great party at the mansion, with many guests from about the neighborhood and from the capital. The main hall was full of people; some of the ladies were dressed tastefully, while others showed no taste at all. The clergymen of the neighborhood remained gathered respectfully in a corner, looking as if they were conducting a burial service there. But it was a party of pleasure; only the pleasure hadn't begun yet.

There was to be a great concert, so the little baron brought in his new willow flute. But neither he nor his father could get a note from it, so they decided it was worthless. There were chamber music and song, both of the sort that pleases the performers most - yet quite charming.

Suddenly a certain cavalier - his father's son and nothing else - spoke to the tutor. "Are you a musician?" he demanded. "You play the flute and make it, too! That's genius! That should command, and receive, the place of honor! Heaven knows, I try to follow the times. You have to do that, you know. Come, you will enchant us all with the little instrument, won't you?"

Then he handed the tutor the flute made from the old willow down by the pool and announced loudly that the tutor was about to favor them with a solo on that instrument.

Now, it was easy to tell that they only wanted to make fun of him, so the tutor refused, though he could really play well. But they crowded around him and insisted so strongly that at last he put the flute to his lips.

That was a strange flute! A tone was heard, as sustained as the whistle of a steam engine, yes, and much stronger; it echoed over the courtyard, garden, and wood, and miles away into the country. And with that note there came a rushing wind that seemed to roar, "Everything in its proper place!"

And then Papa flew, as if carried by the wind, straight out of the great hall and into the shepherd's cottage, while the shepherd was blown - not into the main hall, for there he could not come - no, up into the servants' room, among the haughty lackeys strutting in their silk stockings. The proud servants were almost paralyzed at the very thought that such a common person would dare to sit at table with them!

But in the great hall the young baroness flew to the upper end of the table, where she was worthy to sit; the pastor's son found himself next to her, and there they both sat as if they were a newly married couple. A gentle old count of one of the most ancient families in the country remained unmoved in his honorable place, for the flute was just, as everyone ought to be. But the witty cavalier who was nothing more than the son of his father, and who had caused the flute playing, flew head over heels into the poultry house - and he was not alone.

For a whole mile around the countryside the sound of the flute could be heard, and remarkable things happened. The family of a rich merchant, driving along in their coach and four, was blown completely out of the carriage and could not even find a place on the back of it. Two wealthy peasants who in our times had grown too high for their own cornfields were tumbled back into the ditch.

Yes, that was indeed a dangerous flute. But luckily it burst after that first note, and that was a fortunate thing for everybody, for then it was put back into the owner's pocket. "Everything in its proper place."

The next day no one spoke of what had happened; and that is where we get the expression, "To pocket the flute." Everything was back in its former state, except for the two old portraits of the merchant and the goose girl. They had been blown up onto the wall of the drawing room; and when one of the well-known experts said they had been painted by an old master, they were left there, and carefully restored. Nobody knew before that they were worth anything, and how could they have known? Now they hung in the place of honor. "Everything in its proper place."

And it will come to that. Eternity is long - even longer than this story.
Het is meer dan honderd jaar geleden!

Achter het bos bij het grote meer lag een oud kasteel, met rondom diepe grachten waarin lisdodde, biezen en riet groeiden. Vlak bij de brug naast de inrijpoort stond een oude wilgenboom, die zich over het riet heen boog.

Vanuit de holle weg om de hoek klonken horens en hoefgetrappel, en de kleine ganzenhoedster haastte zich om de ganzen van de brug weg te krijgen, voor het jachtgezelschap kwam aangalopperen; ze hadden zo'n vaart dat zij haastig op een van de hoge stenen naast de brug moest springen om niet overreden te worden. Half kind was zij nog, teer en slank, maar met een lieve uitdrukking op het gezicht en twee vriendelijke, heldere ogen. Maar daar keek de edelman niet naar; in vliegende vaart kwam hij aanrijden, hij draaide de zweep in zijn hand om en in zijn ruwe vrolijkheid stootte hij haar met de schacht voor de borst, zodat zij achteroverviel.

"Alles op zijn plaats!" riep hij, "in de modder met jou!" En toen lachte hij, dat moest een grap verbeelden, en de anderen lachten mee; het hele gezelschap schreeuwde en joelde en de jachthonden blaften; dat was echt: "Rijke vogels komen aansuizen!"

God weet hoe rijk hij toen nog was.

Het arme ganzenhoedstertje greep in haar val om zich heen en pakte een van de neerhangende wilgentakken; daaraan bleef zij hangen boven de modderpoel en zodra edelen en honden de poort goed en wel binnen waren werkte zij zich met moeite naar boven. Maar de tak knakte bij de kroon af en de ganzenhoedster viel met haar volle gewicht in het riet, toen op hetzelfde ogenblik een krachtige hand van boven haar vastgreep. Het was een zwervende marskramer die op een afstand had toegekeken en zich nu haastte om haar te hulp te komen.

"Alles op zijn plaats!" zei hij uit de grap de edelman na en trok haar op het droge. De afgebroken tak wilde hij weer op zijn plaats brengen, maar "op zijn plaats" gaat niet altijd! Daarom stak hij de tak in de weke grond: "Groei als je kunt en snijd hun daar op het kasteel een flinke fluit!" Hij gunde de edelman en de zijnen een duchtige spitsroedenmars; toen liep hij op het kasteel toe maar hij ging niet naar de ridderzaal, daar was hij te gering voor! Hij ging naar de kamer van de bedienden en zij keken naar zijn koopwaar en kochten van hem. Maar van de feestmaaltijd klonk gejoel en gebrul, dat moest zingen verbeelden, zij konden het niet beter. Er klonk gelach en hondengejank, het was een brassen en zwelgen; wijn en oud bier schuimden in glazen en kroezen en de jachthonden vraten mee; een van de beesten werd door de jonkers gekust, nadat zijn snuit eerst met zijn lange oor was afgedroogd. De marskramer werd met zijn waren boven geroepen, maar alleen opdat zij met hem de spot konden drijven. De wijn was uit de kan, de wijsheid uit de man. Zij goten bier in een kous voor hem, opdat hij mee kon drinken, maar vlug! Dat was toch zo buitengewoon vernuftig en geestig! Hele kudden vee, boeren en hoeven werden op een kaart gezet en verloren.

"Alles op zijn plaats!" zei de marskramer toen hij weer goed en wel buiten Sodom en Gomorra was, zoals hij het noemde. "De open weg, dat is mijn plaats, daarboven was ik niet op mijn gemak." En de kleine ganzenhoedster knikte hem toe van achter het hek.

Er verliepen dagen en er verliepen weken en het bleek dat de afgebroken wilgetak, die de marskramer bij het moeras in de grond had gestoken, nog altijd fris en groen was, ja, hij schoot zelfs nieuwe loten; de kleine ganzenhoedster merkte dat hij wortel geschoten moest hebben en zij was daar echt blij om, het was haar boom, vond ze.

Ja, met die tak ging het vooruit, maar met al het andere op het kasteel ging het sterk achteruit door gebras en spel: dat zijn twee draaischijven waarop men niet kan blijven staan.

Er waren nog geen zes jaar verlopen of de edelman moest als bedelaar met zak en staf zijn kasteel verlaten. Dat werd gekocht door een rijke marskramer, en dat was dezelfde die indertijd was uitgelachen en die bier in een kous was aangeboden - want eerlijkheid en voortvarendheid geven wind in de zeilen, en nu was de marskramer meester op het kasteel. Maar van dat ogenblik af kwam er geen kaart meer op tafel: "Dat is slechte lectuur," zei hij. "Toen de duivel voor de eerste maal de bijbel zag wilde hij er een na-apen, een boek dat er precies op leek, en toen vond hij het kaartspel uit!"

De nieuwe eigenaar nam een vrouw en wie was zij, het was de kleine ganzenhoedster die altijd braaf, vroom en goed was geweest. In haar nieuwe kleren zag zij er zo voornaam en knap uit alsof zij een geboren jonkvrouw was. Hoe kwam dat zo? Ja, dat is in onze drukke tijd een veel te lange geschiedenis, maar het gebeurde, en het belangrijkste komt nog.

Het was heerlijk en goed op het oude kasteel, moeder regeerde binnen en vader buiten; het was alsof er een zegen over lag en waar welstand is, daar vestigt zich de welstand. Het oude kasteel werd schoongemaakt en geverfd, de grachten gereinigd en vruchtbomen geplant; het zag er vriendelijk en goed uit en de vloeren van de kamers waren blank als een springplank. In de grote zaal zat op winteravonden mevrouw met haar dienstmeisjes en spon wol en linnen; iedere zondagavond werd er hardop uit de bijbel gelezen, door de aanklager zelf - want hij werd aanklager, de marskramer, maar dat gebeurde eerst toen hij heel oud was. De kinderen groeiden op - er kwamen kinderen - en allen kregen een goede opvoeding, maar zij waren natuurlijk niet allen even knap, zoals dat in iedere familie wel voorkomt.

Maar de wilgentak buiten was een statige boom geworden die vrij stond en ongesnoeid. "Het is onze stamboom!" zeiden de oudjes. "Die boom moet in ere worden gehouden!" zeiden zij tot de kinderen, ook tot diegenen die niet zo knap waren.

Nu waren er honderd jaar verlopen.

Het was in onze tijd; het meer was tot moeras geworden en het oude kasteel als weggevaagd; er lag een langwerpige poel water met wat stenen langs de kant, dat was de rest van de diepe gracht. Er stond nog een statige oude boom die zijn takken liet hangen, dat was de stamboom; hij stond daar om te laten zien hoe mooi een wilg kan zijn wanneer hij gelegenheid krijgt voor zich zelf te zorgen. Er liep wel een scheur door de stam van de wortel tot de kroon, de storm had hem wel wat gedraaid, maar hij hield stand en uit alle scheuren en spleten, waar weer en wind aarde in hadden gelegd, groeiden er gras en bloemen! Vooral bovenaan, waar de grote takken uit elkaar gingen, was er als het ware een hangende tuin met aardbeien en muur, ja zelfs een heel kleine lijsterbes had er wortel geschoten en stond slank en teer midden op de oude wilgenboom, die zich in het donkere water spiegelde wanneer de wind het kroos in een hoek van de poel had gedreven. Een akkerpaadje voerde er vlak langs.

Hoog op de heuvel bij het bos, met een verrukkelijk uitzicht, lag het nieuwe kasteel, groot en statig met glazen ruiten zo helder dat je zou denken dat er helemaal geen waren. De grote trap voor de deur zag eruit of er een prieel over hing van rozen en planten met grote bladeren. Het grasveld was zo helder groen alsof elk grassprietje 's morgens en 's avonds werd nagezien. Binnen in de zaal hingen er kostbare schilderijen en er stonden stoelen en sofa's met zijde en fluweel bekleed, die bijna op hun eigen benen konden lopen, tafels met gladde marmeren platen en boeken in saffraan gebonden en verguld op snede: dat waren rijke mensen die hier woonden, het waren voorname mensen, het was de baron en zijn gezin.

Het een was in overeenstemming met het ander. "Alles op zijn plaats!" zeiden zij ook, en daarom waren alle schilderijen, die eenmaal sieraad en eer waren geweest van het oude kasteel, nu opgehangen in de gang die naar de bediendekamer leidde; echte rommel was het, vooral twee oude portretten, het een 'n man voorstellend in een rozerode jas en met een pruik op, het ander een dame met gepoederd opgestoken haar en een rode roos in de hand, maar beiden omkranst door wilgentakken. Er waren een heleboel ronde gaatjes in de twee schilderijen, doordat de kleine baronnetjes altijd hun bogen afschoten op de twee oude mensen. Het waren de aanklager en zijn vrouw, de twee van wie het hele geslacht afstamde.

"Maar zij zijn niet echt familie van ons!" zei een van de kleine baronnetjes. "Hij was een marskramer en zij een straatmeid. Zij waren niet zoals papa en mama!"

De schilderijen waren prullen, "alles op zijn plaats!" zei men, en zo kwamen overgrootvader en overgrootmoeder op de gang naar de bediendekamer.

De zoon van de dominee was leraar op het kasteel; hij wandelde op zekere dag met de kleine baronnetjes en hun oudste zuster, die pas aangenomen was, over het pad naar beneden, naar de oude wilgenboom. Op de wandeling plukte zij een boeket veldbloemen: "alles op zijn plaats!" - het werd een prachtstuk. Intussen luisterde zij heel goed naar wat er werd verteld en met genoegen hoorde zij de zoon van de dominee vertellen van de krachten van de natuur en van grote mannen en vrouwen in de geschiedenis; zij had een gezonde aard, een edele ziel, een voorname geest en een hart dat hield van alles wat God geschapen had.

Beneden bij de oude wilgenboom hielden zij stil; de jongste baron wilde zo graag een fluitje gesneden hebben, dat had hij vroeger van andere wilgenbomen ook gekregen, en de zoon van de dominee brak een tak af.

"O, doe dat niet!" zei de jonge barones; maar het was al gebeurd. "Dat is toch onze oude beroemde boom. Ik houd zoveel van hem. Ja, men lacht mij thuis erom uit, maar dat kan mij niets schelen. Er is een hele geschiedenis aan die boom verbonden..."

En toen vertelde zij alles wat wij van die boom gehoord hebben, van het oude kasteel, van het ganzenhoedstertje en de marskramer, die elkaar daar ontmoetten en stamouders werden van het voorname geslacht en van de jonge barones.

"Zij wilden zich niet in de adelstand laten verheffen," zei ze, "die brave oudjes hadden tot lijfspreuk: "Alles op zijn plaats!" en zij vonden dat zij niet op hun plaats waren wanneer zij zich voor geld lieten verheffen. Hun zoon, mijn grootvader, werd baron. Hij moet erg geleerd geweest zijn en zeer gezien en bemind door prinsen en prinsessen en aan al hun feesten hebben deelgenomen. Van hem houden zij thuis het meest, maar ik weet 't zelf niet, er is toch aan dit oude paar iets dat mij aantrekt! Het moet zo gezellig, zo patriarchaal geweest zijn op het oude kasteel waar de huisvrouw met al haar dienstmeisjes zat te spinnen en de oude heer hardop uit de bijbel voorlas."

"Het zijn prachtmensen geweest, verstandige lieden," zei de domineeszoon. En zo kwamen zij te praten over adel en burgerij, en het was bijna alsof de domineeszoon niet tot de burgerstand behoorde, zo praatte hij over de adel.

"Het is een geluk tot een geslacht te behoren dat zich onderscheiden heeft! Het is net alsof je bloed je aanspoort om in alles wat degelijk is vóór te gaan. Het is heerlijk een naam te bezitten die een toegangskaan is tot de eerste families. Adel betekent edel, het is een gouden munt die gestempeld is met wat zij zelf waard is. Het is nu eenmaal in de geest van de tijd - en heel wat dichters stemmen ermee in - dat alles wat adellijk is ook slecht en dom moet zijn, maar bij de armen, hoe lager men daalt, niets dan glans. Maar dat vind ik niet, dat is helemaal verkeerd, volkomen dwaas. Bij de hogere standen kan men zeker vele aangrijpende, schone dingen opmerken; mijn moeder vertelde mij er een en ik zou er meer kunnen vertellen. Zij was op bezoek bij een voorname familie in de stad, mijn grootmoeder was geloof ik de min van mevrouw geweest. Mijn moeder stond in de kamer met de oude edelman; daar zag hij dat er beneden op de binnenplaats een oude vrouw aankwam op krukken; iedere zondag kwam zij en kreeg dan een paar stuivers. "Daar is de arme stumper," zei meneer, "zij kan zo moeilijk lopen!" En vóór mijn moeder het begreep was hij de deur uit en de trappen af, hij de zeventigjarige oude excellentie was zelf naar beneden, naar die oude vrouw gegaan om haar die moeilijke weg naar boven te besparen, om een stuiver te halen als aalmoes. Dit is nu maar een klein trekje, maar als "penningske der weduwe" klinkt het uit de bodem van het hart op, uit de menselijke natuur; daarop moet de dichter wijzen, juist in onze tijd moet hij daarvan zingen, dat doet goed, dat werkt' verzachtend en verzoenend. Maar wanneer een individu, omdat hij een stamboom heeft, als een Arabisch paard op zijn achterste benen gaat staan en op straat hinnikt en thuis zegt: "Hier is straatvolk binnen geweest," wanneer er een burger door zijn kamer heeft gelopen, dan is de adel verrot, tot een masker geworden, en men maakt grapjes over de man en hij zal een voorwerp van spot zijn." Zo sprak de domineeszoon, het duurde wat lang, maar de fluit was gesneden.

Er was een groot avondfeest op het kasteel, er waren veel gasten uit de omtrek en de hoofdstad. Dames, smaakvol en niet smaakvol gekleed. De grote zaal vol mensen. De dominees uit de omtrek stonden vol eerbied in een hoek bij elkaar, het leek wel een begrafenis, maar het was pret die nog niet goed aan de gang was.

Een groot concert zou het worden en daarom had de kleine baron zijn wilgefluitje mee naar binnen genomen, maar hij kon er geen lucht in krijgen, dat kon papa niet en daarom deugde de fluit niet. Er waren muziek en zang, van dat soort dat het aardigst is voor diegene die zelf speelt of zingt; overigens allerliefst.

"U bent ook virtuoos!" zei een edelman die het kind van zijn ouders was. "U blaas op de fluit, u snijdt er zelf een. Dat is het genie, dat alles beheerst - zit aan de rechterkant - God beware ons! Ik ga met de tijd mee, dat moet men wel. U zult ons met dat kleine instrument allemaal in verrukking brengen!" En toen overhandigde hij hem de kleine fluit die was gesneden uit de wilgenboom beneden bij de waterpoel, en luid en hoorbaar verkondigde hij dat de leraar een solo op die fluit ten gehore wilde brengen.

Ze wilden hem voor de gek houden, dat was makkelijk te begrijpen, en de leraar wilde niet blazen, ofschoon hij het best kon, maar zij drongen aan, zij presten hem en toen nam hij de fluit en zette haar aan de mond.

Dat was een wonderlijke fluit! Daar klonk een toon, zo doordringend als van een locomotief, ja, heel wat sterker; die klonk door het hele kasteel, door tuin en bos, mijlenver door het land, en met dat geluid kwam er een stormwind die loeide: "Alles op zijn plaats!"

En toen vloog papa, als door de wind gedragen, het kasteel uit en regelrecht het huis van de stalknecht binnen, en de stalknecht vloog op - niet de salon in, daar kon hij niet komen, nee, de bediendekamer binnen, te midden van de voorname lakeien, die zijden kousen droegen, en die trotse heerschappen kregen er bijna jicht van, dat zo'n gering personage zich tussen hen aan tafel durft te zetten.

Maar in de salon vloog de jonge baronesse naar het hoofd van de tafel waar zij waardig was om te zitten, maar de domineeszoon kreeg een plaats naast haar en daar zaten zij beiden, alsof zij bruid en bruidegom waren. Een oude graaf uit een van de oudste families van het land bleef onwrikbaar op zijn ereplaats: de fluit was rechtvaardig, en dat behoort men te zijn. De geestige edelman die schuld had aan dit fluitspel, hij die het kind van zijn ouders was, vloog hals over kop tussen de kippen, maar niet alleen.

Wel een mijl ver het land in klonk de fluit en men hoorde opzienbarende dingen. Een rijke koopmansfamilie die met een vierspan reed, werd het rijtuig uitgeblazen en kon niet eens een plaats achterop krijgen; twee rijke boeren die in onze tijd boven hun eigen korenveld uit waren gegroeid, werden in de modderige greppel geblazen: dat was een gevaarlijke fluit. Gelukkig sprong zij bij de eerste toon uit elkaar en dat was maar goed ook, zo kwam zij weer in de zak terecht: "Alles op zijn plaats!"

De volgende dag werd er over die gebeurtenis niet meer gesproken, daarom zegt men dan ook: "Berg je pijp op!" Alles was dan ook weer op orde, alleen de twee oude schilderijen - van de marskramer en de ganzenhoedster - hingen in de salon, daar waren zij op de muur geblazen, en toen een kunstkenner zei dat ze door een meesterhand waren geschilderd, bleven zij hangen en werden gerestaureerd; men wist vroeger immers niet dat ze wat waard waren, hoe zou men dat ook weten. Nu hingen ze op een ereplaats. "Alles op zijn plaats!" en daar komt het dan ook! De eeuwigheid is lang, langer dan deze geschiedenis!

Compare two languages:

Donations are welcomed & appreciated.

Thank you for your support.